[title = Mortalis Arisen 100% / 64ever]

Commodore 64'de uzun bir aradan sonra 2006'nn Mart aynda disketin her iki yzn de kaplayacak uzunlukta bir demo kt sonunda. Daha nce demonun 90% versiyonu Primary Star 2005 partisinde birinci olmu, ancak yaynlanmamt. Sebep olarak da 1571 disk srcleri haricinde ciddi ykleme sorunlar yaand gsterilmiti.

Demo 64ever grubuna ait ve benim grme gre demonun programcs Cybernator'n "bakalm bu efektleri ben de yapabilecek miyim?" merakn gidermesi iin yaplm. Kendisinin de zaten benzer aklamalar oldu eitli forumlarda. Grafikler _V_ ve Shake'e, mzikler ise yine _V_ ve Samlltown Boy'a ait.

Demoyu ilk izlediimde aklma Krill/Plush'n Y2K Bug demosu geldi. Nitekim sonradan hem forumlarda hem de scener arkadalarmla sohbetlerimde, birok kiinin de aklna ayn demoyu getirdiini grdm. Ancak bu demonun tek eksii hem scene'e hibir yenilik getirmemesi ve tm blmlerin daha nceden yaplan efektler iermesi, hem de hepsinin ncekilerden daha vasat ya da yava olarak sunulmas. Mortalis Arisen bir hikaye zerine oturtulmu belirli bir konsepte sahip bir demo. Ancak ben demoyu yalnzca programlan ynnden inceleyeceim.

[b]Al Blm:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr01.jpg]lk izlenim asndan nemli bir blm olan al blm gzel, ancak hi de orginal olmayan bir ekilde balyor. Basic ekranndaki karakterler pixel pixel yok olduktan sonra, ekran borderlardan balayarak 8'er pixellik yani 1'er karakterlik ykseklikteki yatay ubuklar halinde ekrann altndan ve stnden kayarak darya kyor ve sonunda ekran simsiyah kalyor. Bu efekt, ekrandaki karakterler de yok olmadan dikey ubuklar eklinde daha nce Deus Ex Machina (Crest+Oxyron) demosunda yaplmt. Bu blmde demoyu altrmadan nce ekran adresi, bank, grafik modu ve benzeri deerleri bozup demoyu altrmay denedim, tm deerler olmas gereken haline dzgn bir ekilde dnyor. Bu konuda bir ak brakmam Cybernator.
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr02.jpg]Bu al blmnn hemen ardndan fade in efekti ile tam ekran koala modunda izilmi bir grafik ekrana geliyor ve zerine eitli mesajlar yazlmaya balyor.
[b]Logo Zoomer & Floor Mapper:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr03.jpg]Al blmnn ardndan ekrann st yarsnda 3 renk bir logo zoom in ile ekrana geliyor ve sabitlendikten sonra renkleniyor. Ekrann alt yarsnda ise 3 boyutlu yana doru kayan texture kaplanm bir yzey hissi uyandran gzel bir efekt var. Cybernator byk olaslkla Krill/Plush'n Y2K Bug demosuyla ayn zamanda yaynlad +H4K isimli 4K introsundan esinlenerek yapm. Yntem olarak da kendi ifadesiyle "9 sihirli sabit" tekniini kullanm. Efekt bana daha ok bir cycle efektini andrd. Tahminimce Cybernator'n bahsettii yntem, bu efekt iin gerekli mapi olutururken kullanlan teknii ifade ediyor. Ancak kendisi de bu yntemi kulland halde tam olarak mantn zemediini sylyor.
[b]Flame:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr04.jpg]Sradaki blmde 64ever logosunun altnda kalan alanda, dithering teknii kullanlarak karakter ekrannda uygulanm bir flame efekti karmza kyor. Gzel gzkmesinin yan sra zellikle 90'l yllarda onlarca demoda kullanlm ve ok eskitilmi bir efekt olduu iin ok etkileyici deil. Ancak efektin artlarndan biri; 8x8'lik karakter alanlar dikey znrlkte ikiye blnerek yani 8x4'lk paralar halinde kullanlm. Bu da efektin dier 8x8lik rneklerine gre bir para daha kaliteli gzkmesini salam. Eksisi ise yeterince hzl olmamas.

[b]Credits:[/b]
Yalnzca fade in ile ekrana gelen ve fade out ederken ayn zamanda dalarak kaybolan spritelardan ibaret. Burada dikkatimi eken noktalardan biri Commodore 64'n baz snrlamalarndan dolay 8'den fazla sprite yan yana gelemedii iin, fazla harf olduu durumda yalnzca 8 harfin fade out srasnda hareket etmesi. rnek olarak ilk ekrana gelen "CYBERNATOR" yazsnda ortadaki "RN" harf ikilisi karakter seti ve dier harfler dalrlarken sabit duruyorlar. Cybernator onlar bob olarak kullanabilirdi ve bu sayede bu parta en azndan ufak da olsa bir espiri katm olurdu. rnein Chorus grubu 8'den fazla spriten yan yana gelebildiine inandrmak iin binbir trl maymunluk yapar ve bu ahsen benim ok houma gider. Birok kii fark etmeyecek olsa da sabit duran harfler bana batt.

[b]Zplayan Kareler:[/b]
ok anlamsz bir gei blm olmu. Ekrann stnden girip aaya doru klp byyerek ve renk deitirerek ilerleyen minik karelerden oluuyor bu blm. Ayn anda ikiden fazla kare de gzkmyor ekranda. Ne teknik ne de grsel hibir espirisi yok. Bu blm kurtaran nokta ise bitiminde byyerek yan borderlarn tamamyla alt ve st borderlarn bir blmne kadar taan ii dolu dikdrtgen. Aslnda bu da yaplmas ok zor bir efekt deil ancak en azndan border ieren, belirli bir teknik zorluu olan bir efekt. Ayn efekti yine Y2K Bug ve dier birka demoda grmtk.

[b]Twister:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr05.jpg]Bu demoda daha nce yaplmam hibir efekt olmad iin her efektin banda "yine daha nceden x demosunda grdmz y efekti" demeye son veriyor ve devam ediyorum. Twister efekti olduka baarl uygulanm ve benim houma gitti. Ancak Cybernator bunun aslnda DNA sarmal olarak tasarlandn sylyor ki bu konuda baarl olamadn kendisi de kabul etmi. Twister'n mantn zmekte ilk bata zorlansa da, HCL'in (Booze Design) kodlarn inceledikten sonra mantn anladn sylyor. Bu durumda kolay anlalr bir kod yazd iin HCL'i tebrik ediyorum. :)

[b]VSP:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr06.jpg]Bu blmde fade in efektiyle ekrana gelen koala modundaki grafik, yaklak bir ekran kadar saa scroll ediyor. Commodore 64'de normalde yeterince hzl ve dzgn bir ekilde byk alanlarda koala grafikleri kaydrmak olduka zordur. Burada kullanlan teknik VSP yani [b]V[/b]ariable [b]S[/b]croll [b]P[/b]ositioning (Deiken Scroll Konumlandrma). Bu teknik zellikle kaliteli baz platform oyunlarnda (Creatures, Fred's Back, Mayhem In Monsterland v.b.) ve birok demoda defalarca kullanlm olmasna ramen, ierdii baz teknik zorluklar yznden benim her defasnda kullanan taktir ettiim bir tekniktir. VSP baz donanm hatalarn da beraberinde getirdii iin, dzgn programlanmad taktirde zaman zaman kilitlenmelere neden olabilir. Hatta hatta Commodore 64lerin modelleri ve retim yllarna gre farkl sorunlar yaanabilir. u anda benim test ettiim iki Commodore 64'de ve PC'deki emulatrlerde dzgn alt bu blm.

Grafiin kaymas sona erdikten sonra, yatay ve dikey iki izgi grafiin zerinde hareket ederek, kesiim noktalaryla grafiin zerinde hedef ararcasna dolayor ve sonunda bir noktaya kilitleniyor. Burada kullanlan sinsler gayet gzel olmu.

[b]Flood & Glenz Vektr & 3 Boyutlu Spritelar:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr07.jpg]Dikey flood efektiyle ekrana gelen bir grafiin ardndan, demonun u ana kadar grdmz teknik adan en zor part karmza kyor; "glenz vektr". Ne yazk ki boyut, hz ve grsellik asndan hi de tatmin edici deil bu blm. Ancak yine de Commodore 64'de filled (ve glenz gibi trevleri) vektr yapmann zorluklar dnld zaman Cybernator' tebrik etmeden geemeyeceim. Ayrca objenin basit de olsa bir morph yapmas, ksacas vertex koordinatlarnn deimesi de olduka ho. Yine de bu part kesinlikle beni tatmin etmedi.

Glenz vektrden sonra 3 boyutlu 6 spritedan oluan bir obje geliyor ekrana. Bu efektin espirisi z koorinatlarna gre vertexlerin sralanmas ve 50 FPS hznda almas. Ancak 8 sprite ya da daha fazla sayda bob kullanm olsayd yine benden daha yksek puan alacakt Cybernator.

[b]X-Ray Lens:[/b]
Bu efekt bu demoda kendi iinde "en orjinal kullanma sahip" diyebileceim efekt olmu. nk genellikle lens efekti o an ekranda grnen grafii olduu gibi kullanr. Bu blmde ise kadn grafiinin haricinde hafzada kadnn iskeleti de bulunuyor ve lens zerinden getii yerlerde kadnn iskeletini gsteriyor. Ekran arada bir flash yaparken iskelet grafiinin tamamn grebiliyoruz. Bu yzden efektin adn X-Ray Lens koydum ben. Sunum olarak gzel bir blm olmu.

[b]Chessboard Zoom In:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr08.jpg]Kadn grafiinin fade out ile yok olmasndan sonra, ilk nce bir amiga topu ekrana gelip ekranda sekmeye balyor. Tam ne kadar kt izilmi bir top olduuna dikkatimiz ekildii srada tm borderlar kaplayan bir chessboard, ok hzl bir zoom in efektiyle bizi bir sonraki blme geiyor. Gzel bir gei efekti olmu.

[b]Bump:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr09.jpg]Sradaki efekt bir bump efekti. Bump texture' benim houma gitti. Efekt yine 8x8 bir efekt ancak dithering baarl bir ekilde uygulanm ve grn gzel. Ancak efekt ne yazk ki bu demodaki yine birok efekt gibi, daha nceki rneklerinin oundan daha yava programlanm. Cybernator'n optimizasyon konusunda kendisini biraz gelitirmesi gerekiyor.

[b]Chessboard Zoom Out:[/b]
Az nce ekran kaplayan chessboard bu sefer zoom out yaparak klyor. Belli bir boyuta geldii zaman sabitleniyor ve kareleri dne dne aaya doru derek yok oluyor.

[b]Plazma:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr10.jpg]Sradan bir plazma. nceki efektlerde de grdmz gibi yine dithering kullanlm. 3 renk olmas yllardr grmeye altmz rengarenk plazmalardan sonra biraz hayal krkl elbette ki. Efektin artlarna gelince: ersinde effaf bit C= sembol beliriyor ve 4x4 znrlnde yaplm. Ancak bunlar yeterli deil ve bu blm benden geer not alamad. Bu arada Cybernator bu efekt iin tm zeropage'i kullandn sylemi. Vardr bir bildii diyip, glp geiyorum.

[b]X-Stretching:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr11.jpg]Bu efekt 90'l yllarda grmeye ok da alk olmadmz, nispeten yeni saylabilecek bir efekt ve bu demodaki versiyon da olduka baarl. Alan olarak gayet geni bir alanda yaplm. Cybernator efektin mantn uzun sre dndn ve sonunda birok demonun kodlarn inceyerek anladn sylyor. Tahminimce en ok HCL'in Royal Arte demosundaki rutini rnek alm. Sonu baarl.

[b]X Ekseninde Dnen Texture:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr12.jpg]Disketin ilk yz burada sona eriyor. Disketin arka yzn evirme espirisi olarak yine biraz bayatlam olan dnen disket kullanlm. Plush'n +H2K demosunda iki eksende dnen filled vektr bir disket kullanlmt. Cybernator ise x ekseniyle yetinmi ancak bunun salad avantajlarla disketin yzeylerinde texture kullanm. Ne yazk ki efekti dar ve hatal bir perspektifle uygulad iin dn hi de gereki durmuyor. Bu efekt iin de Graham'n kodlarn incelediini sylyor.

[b]Gizli Blm:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr13.jpg]Demolarda zaman zaman gizli blmler yaplr ve her biri farkl ekillerde izlenebilir. Ancak Cybernator'n taklit yetenei yine kendini gstermi ve gizli blm "disketin ayn yzn ikinci kez taktnda" karmaya karar vermi. Gizli blm ise yine Graham'n ilk kez Deus Ex-Machina'da dzgn bir ekilde yapm olduu interference yani giriim efekti. Bu efekt Graham'dan nce de defalarca yaplmt ancak Graham ilk kez giriim noktalar iin nc bir renk kullanan kiiydi.

Bu gizli blmn getirdii tek yenilik ise demonun devam etmesine izin vermesi. Genellikle demolar gizli blmlere ulald zaman devam etmezler ve devamn izlemek iin demoyu batan ykletmek gerekir. Bu demoda ise yeniden disketin arka yzn evirmenizi istiyor ve kald yerden devam edebiliyor.

[b]Landscape:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr14.jpg]Bu blm dorudan Commodore tarihinin gelmi gemi en yava landscape'i ilan ediyor ve bu gne kadar landscape kodlam programclara moral verdii iin Cybernator'a teekkr edip geiyorum. (8x8, dithering)

[b]Starfield:[/b]
Bir gei efekti olarak programlanm. leriye doru hareket eden, rotasyon yapmayan, tahminimce yalnzca bir projeksiyon rutinine sahip bir efekt. Ekranda en fazla ayn anda 20 civarnda nokta gzkt halde yeterince smooth deil.

[b]3 Boyutlu El Objesi:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr15.jpg]Bu blmde ise noktalardan oluan 3 boyutlu bir el 3 eksende dnyor. Efekt alan kk ve yine yavalk gze batyor. Ancak seilen obje ve elde edilen sonu gzel. Keke biraz daha hzl olsayd da bu blmden vgyle sz edebilseydim. Umarm Cybernator ilerde karaca demolarda kendini optimizasyon konusunda gelitirir.

[b]Vektr Dnya:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr16.jpg]Arada ekrana gelen tam ekran bir grafiin ardndan i ekrann tamamn kaplayan byklkte ho bir vektr blmne ulayoruz. Bu blmde 3ds Max ile hazrlanm bir dnyada ksa bir yolculuk yapyoruz. Burada hazr verileri okuyan ve yatay izgiler eken rutinlerden daha fazlas yok aslnda. Hz arttrmak iin Resource'un demolarndan alk olduumuz, her framede birer raster satr atlama teknii kullanlm. Yani ilk framede 1., 3., 5., 7.....2n-1. frameler izilirken ikinci framede 2., 4., 6., 8.....2n. frameler iziliyor. Bu sayede hafif blur ile video interlacing karm bir grnt ortaya kyor. Bu sayede ard arda gelen framelerin birbirlerinin iine gemesi eklinde bir dn verilerek 2 kat hz art salanm oluyor.

[b]Dklen Kumlar:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr17.jpg]Bu blm, bu demoda alk olmadmz ekilde "orjinal" denebilecek bir blm. Fade in ile ekrana gelen gzel bir kum saati grafiinin iinden kumu sembolize eden noktalar gzel pathler zerinden kayarak ilerliyor. Tabii ki kumlarn nerden geldii ve nereye gittii merak konusu. Genel olarak baarl bir efekt.

[b]Ray Tracing:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr18.jpg]Bildiimiz standart doom efektinin geni bir alanda, kt bir znrlk ve hzla uygulanm hali. Demonun genelindekine uygun bir ekilde dithering ve 3 renk kullanlm. En azndan biraz daha smooth hareket etseydi ve tarama bu kadar belli olmasayd keke. Balangta poligonlarla yapldn sand ve Graham'n One-der demosunda nasl bu kadar hzl yaptn anlamad bu efekti, Optimus'un "bu efektte poligon kullanlmyor, baka bir hile var" demesi zerine Cybernator'n jetonu dm ve efekti kodlam. Yine de tebrik ediyorum nk ray tracing uygulanmas ok basit bir efekt deildir.

[b]Biti Blm:[/b]
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr19.jpg]TV ekrannn kapanma efektine benzer bir efekt ve birka slogandan sonra gzel dairesel bir renk geiiyle "coming soon" niteliinde bir grafik ekrana geliyor. nceki sloganlardan ve bu grafikdeki "Mortalis Arisen II" yazsndan demonun ikincisinin yaplma ihtimali olduunu anlyoruz.
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr20.jpg]Geldii gibi ayn dairesel efektle yok olan grafiin ardndan yukarya doru kayan yazlar balyor. Bu blmdeki en gzel zellik yukarya doru kayan yazlarn yannda, aaya doru kayan grafikler olmas. Burada yazlar sprite, grafikler ise 16 renk bitmap yani koala modu grafik. Kayan grafiklerin demonun blmlerinin screenshotlar olmas da gzel bir ayrnt. Tm yazlar getikten sonra, screenshotlarn devam olarak son bir tam ekran grafik ekrana geliyor ve bu uzun demonun sonuna geliyoruz.
[img = CTR data/articles/Mortalis_Arisen/scr21.jpg][b]Deerlendirme:[/b]
Bu demo, tek tek blmleri aklarken de anlam olacanz sandm zere, yalnzca daha nceden yaplm efektlerin ounlukla baarsz tekrarlarndan ibaret. Eer ayn demo 90'larn balarnda ya da ikinci yarsnda yaplsayd elbette ki ok daha fazla ses getirirdi. Ancak 2000 ylndan sonra daha nce yaplm efektleri daha baarsz ekillerde yapmak, demoya sarfedilen emein byk bir ounluunun pe gitmesine neden oluyor. Bu demo, Cybernator'n da itiraf ettii gibi "bu efektleri herkes yapt, ben de yapmak istiyorum" mantyla hazrlad bir demo. Aslnda Cybernator'n dncesine birok adan katlyorum ama bu deerlendirmemi etkilemiyor.

Programlama: %70

Benimle irtibata gemek isteyenler iin e-mail adresim;
[url = mailto:skate@glance.ws]skate <at> glance <dot> ws[/url]

[b]Emir Akaydn
Skate / Glance[/b]